Homiladorlikning 34-haftasi

Bolangiz bu haftada

Bolangiz bachadonda g‘ujanak bo‘lib yotibdi: joy tor, lekin u hamon faol.

• Holati. Ko‘pincha oyoqlarini ko‘kragiga tortib, bukilgan holda yotadi. Tug‘ruq oldidan bolaning qanday yotgani ko‘rikda, zarur bo‘lsa UZI (ultratovush tekshiruvi) orqali aniqlanadi.
• Harakatlar. Joy toraygani harakatlar kamayishi yoki to‘xtashiga sabab bo‘lmaydi. Siz bolaning qimirlayotganini sezib turasiz, qorningiz shakli o‘zgarayotganini ham ko‘rasiz.
• O‘g‘il bolalarda. Moyaklar qorin bo‘shlig‘idan yorg‘oqqa tushmoqda.

O‘lchami

Bo‘yi boshidan tovonigacha taxminan 45 sm, vazni 2,3 kg atrofida — kattagina bir lavlagidek keladi. Shifokor UZIda bolaning butun bo‘yini emas, alohida o‘lchamlarini va o‘sish sur’atini kuzatadi. Bular — o‘rtacha ko‘rsatkichlar, har bir bola o‘z sur’atida o‘sadi.

Tanangizda nimalar o‘zgarmoqda

Ba’zi ayollar shu kunlarda birdan yengil tortadi. Bola boshi bilan chanoqqa tusha boshlasa, qorinning yuqori qismida joy bo‘shaydi: o‘pkaga bosim kamayib, nafas olish osonlashadi, oshqozonga bosim kamayib, jig‘ildon qaynashi bosilishi mumkin. Ammo bu tug‘ruq yaqinlashdi degani emas — u hali bir necha haftadan keyin boshlanishi mumkin.

• Tez-tez hojatga chiqish. Bola pastga tushgach, qovuqqa bosim ortadi, yurish ham qiyinlashishi mumkin. Hojatxonada oldinga-orqaga biroz chayqalib o‘tirsangiz, bachadonning qovuqqa bosimi kamayadi va u to‘liqroq bo‘shaydi.
• Ko‘krak og‘rig‘i. Ko‘kragingiz ancha kattalashib, og‘rishi mumkin. Kechasi yengil, kunduzi esa yaxshi tutib turadigan ko‘krakbog‘ taqing.
• Charchoq va og‘irlik. Egilish, uzoq tik turish qiyinlashadi. Ishlarni shoshilmasdan, og‘ir yuk ko‘tarmasdan bajaring. Yerdan biror narsa olayotganda belingizni tik tutib, tizzalaringizni buking, xarid qilganda yukni ikki sumkaga teng bo‘ling.
• Yonboshlab uxlang. Chap yoki o‘ng yonboshda uxlash bola uchun eng yaxshi holat: yo‘ldoshga qon oqimi yaxshilanadi, belingiz ham kamroq og‘riydi. Kechasi chalqancha uyg‘onib qolsangiz, xavotir olmang — yonboshga o‘girilib, yana uxlayvering. Qorin ostiga va tizzalar orasiga yostiq qo‘ying.

Bu hafta nima qilish kerak

• Navbatdagi ko‘rikka boring. Shu haftalarda shifokor qon bosimingizni o‘lchaydi, peshob tahlilini tekshiradi, qorin hajmini o‘lchaydi, bolaning harakatlari va kayfiyatingiz haqida so‘raydi. Tug‘ruq boshlanganini qanday bilish mumkinligini ham so‘rab oling.
• Istaklaringizni muhokama qiling. Tug‘ruqda yoningizda kim bo‘lishi, og‘riqni qanday yengillashtirish, qaysi holatda tug‘ish qulayligi haqida o‘ylab ko‘ring. Ahvol imkon bersa, chaqaloq tug‘ilishi bilanoq ko‘kragingizga yotqizishlarini («teri-teriga» tegishi) xohlaysizmi — buni ham shifokorga ayting.
• Tug‘ruqxona imkoniyatlarini surishtiring. Tug‘ruqda yaqinlarning qatnashishi va yordam berish tartibi har bir tug‘ruqxonada turlicha. Masalan, epidural og‘riqsizlantirishni faqat anesteziolog qiladi, shuning uchun u hamma joyda ham bo‘lavermaydi.
• Hujjatlarni bir joyga to‘plang. Pasport, ko‘rik natijalari, ichayotgan dorilaringiz va allergiyalaringiz haqidagi ma’lumotni bitta jildda saqlang.
• Ishdagi yuklamani kamaytiring. Ishlayotgan bo‘lsangiz, og‘ir narsa ko‘tarmasligingiz, qo‘shimcha tanaffus va o‘tirish uchun joyingiz bo‘lishi kerak. Ishni qachon to‘xtatish kerakligini shifokor bilan maslahatlashing.

Ovqatlanish va harakat

• Har kuni oqsil. Loviya, no‘xat, mosh, tuxum, baliq, yog‘siz go‘sht yoki parranda go‘shtidan har kuni biror narsa yeng, jigar iste’mol qilmang. Go‘sht va tovuqni ichida pushti joyi qolmaguncha yaxshilab pishiring.
• Meva va sabzavot. Kuniga kamida 5 ulush turli meva va sabzavot yeng. Ular vitaminlarga va tolaga boy, qabziyatning (ich qotishining) oldini olishga yordam beradi.
• Yengil harakat va dam. Har kuni ozgina yuring, lekin tez-tez dam olib turing. Yurish qiyinlashsa, sekinroq yuring va qisqaroq masofani tanlang.

Yaqinlaringiz qanday yordam berishi mumkin

Turmush o‘rtog‘ingiz navbatdagi ko‘rikka siz bilan borib, tug‘ruqdagi istaklaringizni birga muhokama qilishi mumkin: shunda u tug‘ruqxonada sizning nomingizdan gapira oladi. Og‘ir xaridlar, gilam qoqish yoki deraza artish kabi ishlarni yaqinlaringiz o‘z zimmasiga olsin. Yonboshlab yotish uchun qo‘shimcha yostiq olib berish ham kichik, lekin yoqimli g‘amxo‘rlik.

Bilasizmi?

O‘g‘il chaqaloqning jinsiy a’zolari tug‘ilganda kattaroq, shishgan ko‘rinishi mumkin. Bu ortiqcha suyuqlik yoki gormonlar ta’siri bo‘lib, bir necha kunda o‘tib ketadi.

Sizga dalda

Tug‘ruq rejasida xavfsizlik bilan birga sizning istaklaringiz ham hisobga olinishi mumkin. Lekin tug‘ruq har doim ham reja bo‘yicha ketmaydi. Tibbiy sabablarga ko‘ra nimadir o‘zgarsa, bu siz yomon tayyorgarlik ko‘rdingiz yoki uddalay olmadingiz degani emas. Tug‘ruq kuni fikringizni o‘zgartirishga ham haqlisiz.

Darhol shifokorga murojaat qiling, agar:

• bola odatdagidan kam qimirlasa yoki harakatlari o‘zgarsa — ertaga qoldirmay, shu kuni tekshiruvdan o‘ting;
• qindan qon kelsa yoki suv ketsa;
• muntazam to‘lg‘oq, hayzdagidek og‘riq yoki noodatiy bel og‘rig‘i boshlansa;
• kuchli bosh og‘rig‘i, ko‘rish xiralashishi, qovurg‘alar ostida og‘riq yoki yuz va qo‘llarda to‘satdan shish paydo bo‘lsa;
• to‘satdan nafas qisib qolsa, ko‘krakda og‘riq yoki siqilish sezilsa, yo‘talganda qon chiqsa yoki hushingizdan ketsangiz — bunda tez yordam chaqiring.

Manbalar

• NHS — Homiladorlikning 34-haftasi
• NHS — Homiladorlikdagi ko‘riklar jadvali
• NHS — Tug‘ruqqa oid istaklar
• NHS — Tug‘ruqda og‘riqni yengillashtirish
• NHS — Bolaning harakatlari va qachon yordam so‘rash kerakligi
• NHS — Muddatidan oldingi tug‘ruq
• NHS — Tez-tez hojatga chiqish va boshqa noqulayliklar
• NHS — Homiladorlikda bel og‘rig‘i
• NHS — Homiladorlikda sog‘lom ovqatlanish
• NHS — Preeklampsiya va uning belgilari
• RCOG — Homiladorlikda tromb xavfi va uning belgilari
• JSST, PLOS Medicine 2017 — UZI bo‘yicha homila vazni (11-jadval)