Homiladorlikning 1-haftasi

Bu haftada nima bo‘lmoqda

Homiladorlik taqvimining birinchi haftasi biroz g‘alati tuyulishi mumkin: bu paytda homila hali yo‘q, siz esa odatdagidek hayz ko‘ryapsiz.

Hisob boshlanishi. Homiladorlik muddati oxirgi hayzning birinchi kunidan hisoblanadi. Tug‘ruqning taxminiy sanasi ham shu kunga 280 kun (40 hafta) qo‘shib hisoblanadi.
Ikki «qo‘shimcha» hafta. Homiladorlik oxirgi hayzdan taxminan ikki hafta o‘tib boshlanadi. 40 haftaga shu ikki hafta ham kiradi, garchi bu paytda hali homilador bo‘lmasangiz ham. Bu embrionning yoshi emas, shunchaki hisoblash usuli.
Hayz. O‘tgan siklda homiladorlik boshlanmagani uchun bachadonning qalinlashgan ichki qavati ko‘chib, hayz qoni bilan chiqadi. Hayz odatda 2–7 kun davom etadi.
Yangi sikl. Siklning birinchi yarmida estrogen gormoni ko‘payadi: u tuxumdonda yangi tuxum hujayrani yetiltiradi, bachadon ichki qavati esa yana qalinlasha boshlaydi.

O‘lchami

Bu haftada bolaning bo‘yi va vazni ko‘rsatilmaydi: urug‘lanish hali sodir bo‘lmagan, o‘lchaydigan narsaning o‘zi yo‘q. Taqvimning bu bosqichida har qanday ko‘rsatkich asossiz aniqlik taassurotini uyg‘otadi. Ilk taxminiy ko‘rsatkichlar 4-haftadan boshlab beriladi.

Tanangizda nimalar o‘zgarmoqda

Hayz sikli — bir hayzning birinchi kunidan keyingi hayzgacha bo‘lgan davr. U o‘rtacha 28 kun davom etadi, ammo 21 kundan 35 kungacha bo‘lgan muntazam sikllar ham tabiiy hol. Bir hayz ko‘rishda odatda 20–90 ml (taxminan 1–5 osh qoshiq) qon ajraladi.

Hayz og‘rig‘i. Bachadon qisqarganda qorin pastida tortishib og‘rish paydo bo‘ladi, u ba’zan bel va sonlarga ham tarqaladi va odatda 3 kungacha davom etadi. Iliq dush, qoringa sochiqqa o‘ralgan iliq suvli xalta qo‘yish, qorin va belni uqalash, yengil yurish yoki yoga yordam beradi. Og‘riq qoldiruvchi dori kerak bo‘lsa, farmatsevt yoki shifokorga homiladorlikni rejalashtirayotganingizni ayting.
Ko‘p qon ketishi. Prokladkani har 1–2 soatda almashtirishga to‘g‘ri kelsa, hayz 7 kundan uzoq cho‘zilsa, 2,5 sm dan katta qon laxtalari ajralsa yoki tez-tez holsizlanib, hansirasangiz, shifokorga ko‘rining. Bunday hollarda qon tahlili orqali temir tanqisligi kamqonligi ham tekshiriladi — buni homiladorlikdan oldin aniqlab olgan ma’qul.
Notekis sikl. Hayz har oy har xil kunda kelsa yoki oxirgi hayz sanasini eslay olmasangiz, xavotir olmang: bunday holda muddat birinchi trimestrdagi UZI (ultratovush tekshiruvi) orqali aniqlanadi.

Bu hafta nima qilish kerak

Hayz boshlangan kunni yozib qo‘ying. Telefon taqvimiga yoki daftarga belgilang. Homilador bo‘lsangiz, shifokor muddatni aynan shu sanadan hisoblaydi.
Foliy kislotasini boshlang. Homiladorlikni rejalashtirayotganda kuniga 400 mkg foliy kislotasi ichish tavsiya etiladi — iloji bo‘lsa, homiladorlikdan 3 oy oldin boshlab, 12-haftagacha ichiladi. U bolada bosh va orqa miya nuqsonlari, masalan, orqa miya churrasi xavfini kamaytiradi. Qandli diabet bo‘lsa, epilepsiyaga qarshi dori ichsangiz yoki oilada shunday nuqsonlar uchragan bo‘lsa, shifokor yuqoriroq dozani belgilaydi.
Shifokor bilan maslahatlashing. Oilaviy poliklinikangizdagi akusher-ginekologga surunkali kasalliklaringiz, oldingi homiladorliklaringiz va oilangizdagi kasalliklar haqida ayting. Doimiy ichadigan dorilaringizni qutisi bilan olib boring.
Emlashlarni tekshiring. Homiladorlikda qizamiq homila tushishi yoki muddatidan oldin tug‘ruqqa sabab bo‘lishi, qizilcha esa bolaning ko‘rish va eshitishiga zarar yetkazishi mumkin. Qizamiq, tepki va qizilchaga qarshi vaksina homiladorlik paytida qilinmaydi, shuning uchun emlanganingizni oldindan aniqlab oling.
Infeksiyalarga tekshiriling. O‘zingizda yoki turmush o‘rtog‘ingizda jinsiy yo‘l bilan yuqadigan infeksiya bo‘lishi mumkin deb o‘ylasangiz, ikkalangiz ham tekshiruvdan o‘ting. Bachadon bo‘yni tekshiruvi (surtma) vaqti kelgan bo‘lsa, uni ham hozir topshiring.
Davoni o‘zingizcha o‘zgartirmang. Buyurilgan dorilarni shifokor bilan maslahatlashmasdan to‘xtatmang. Homiladorlikni rejalashtirayotganda giyohli vositalar ichish ham tavsiya etilmaydi.

Ovqatlanish va harakat

Vazningizga e’tibor bering. Vazn juda kam yoki ortiqcha bo‘lsa, homilador bo‘lish qiyinlashishi mumkin. Ortiqcha vazn homiladorlikda qon bosimi ko‘tarilishi va homiladorlik qandli diabeti xavfini oshiradi. Ozgina vazn tashlash ham sog‘liqni yaxshilaydi.
A vitaminiga ehtiyot bo‘ling. Homiladorlikda A vitamini (retinol) qo‘shilgan vositalar va baliq moyi ichilmaydi, jigar ham yeyilmaydi: ortiqcha A vitamini bolaning rivojlanishiga zarar yetkazadi. Vitamin sotib olayotganda yorlig‘ini o‘qing.
Nonushtani o‘tkazib yubormang. To‘yimli nonushta kun davomida yog‘li va shirin narsalarga qo‘l cho‘zishdan saqlaydi.
Harakatni odatga aylantiring. Haftasiga 150 daqiqa o‘rtacha faollik — masalan, 5 kun 30 daqiqadan tez yurish — va haftasiga kamida 2 kun mushaklarni mustahkamlovchi mashqlar bajarish tavsiya etiladi.

Yaqinlaringiz qanday yordam berishi mumkin

Homiladorlikka tayyorgarlik faqat ayolning ishi emas. Turmush o‘rtog‘ingiz chekadigan bo‘lsa, hozirdan tashlagani yaxshi: tamaki tutunidan nafas olish ham bolaga zaharli moddalar yetkazadi. Chekish va spirtli ichimlik erkakning urug‘ hujayralariga ham zarar yetkazishi mumkin. Ko‘rikka birga borish va uyda tutunsiz muhit yaratish — eng yaxshi boshlanish.

Bilasizmi?

Taxminiy tug‘ruq sanasi — muhim mo‘ljal, lekin aynan shu kuni har 20 ayoldan atigi bittasi farzand ko‘radi.

Sizga dalda

O‘zingizga g‘amxo‘rlik kichik qadamlardan boshlanadi. Tayyorgarlikni mukammallik imtihoniga aylantirish shart emas: bugun kuchingiz yetadigan bitta ishni tanlang — ko‘rikka yoziling yoki biroz ertaroq uxlashga yoting. O‘zingizni yaxshi his qilishingiz ham muhim.

Darhol shifokorga murojaat qiling, agar:

qon juda ko‘p ketsa — prokladka qo‘yishingiz bilan ho‘l bo‘lib qolsa;
qon ketishi bilan birga boshingiz qattiq aylansa, ko‘nglingiz aynisa yoki hushdan ketayotgandek bo‘lsangiz;
qorindagi og‘riq juda kuchli yoki odatdagidan ancha qattiq bo‘lsa va og‘riq qoldiruvchi dori yordam bermasa.

Manbalar

O‘zingizga g‘amxo‘rlik kichik qadamlardan boshlanadi.

Bu ma’lumot tanishish uchun va shifokor maslahati o‘rnini bosmaydi. Ahvol og‘ir bo‘lsa, tez yordam chaqiring: 103.