Homiladorlikning 7-haftasi

Bolangiz bu haftada

Bolangiz hozircha chernikadek kichkina, ammo uning vujudida ulkan o‘zgarishlar yuz bermoqda.

• Miya. Bosh miya va orqa miya juda tez shakllanmoqda. Miya tananing boshqa qismlaridan tezroq o‘sgani uchun peshonasi katta ko‘rinadi.
• Yuz. Burun va quloqlar o‘rnida kichik chuqurchalar paydo bo‘ldi, ko‘z qovoqlari shakllana boshladi.
• Qo‘l va oyoqlar. Qo‘l-oyoq kurtaklarida tog‘ay hosil bo‘lmoqda — keyinchalik undan suyaklar rivojlanadi. Qo‘l kurtaklari uzayib bormoqda, ularning yassi uchlari tez orada jajji kaftlarga aylanadi.
• Harakat. Bolaning harakatlarini sezishga hali erta: u hozircha juda kichkina.

O‘lchami

Boshidan dumg‘azasigacha taxminan 1 sm — chernika kattaligida. Bu muddatda vazni hali o‘lchanmaydi. Bular — o‘rtacha ko‘rsatkichlar, har bir bola o‘z sur’atida o‘sadi.

Tanangizda nimalar o‘zgarmoqda

Tanangizda qon miqdori ko‘paymoqda: homiladorlik davomida u bir yarim baravargacha oshadi. Qo‘shimcha qon bachadonni bola uchun kerakli kislorod va oziq moddalar bilan ta’minlaydi. Shuning uchun odatdagidan ko‘proq chanqashingiz mumkin — kuniga taxminan 8 stakan suyuqlik ichishga harakat qiling. Bachadoningiz hozir limon kattaligida. Birinchi homiladorlikda qorin odatda 12-haftalarga borib bilinadi, oldin tuqqan bo‘lsangiz esa ertaroq bilinishi mumkin.

• Ko‘ngil aynishi va qusish. Faqat ertalab emas, kunning istalgan vaqtida bo‘lishi mumkin. Ertalab o‘rningizdan turmasdan quruq non yoki pechene yeb oling. Oz-ozdan, lekin tez-tez ovqatlaning: non, guruch, makaron kabi yog‘siz taomlar yaxshiroq hazm bo‘ladi. Issiq ovqat hidi bezovta qilsa, sovuq taom yeng. Suvni oz-ozdan ho‘plab iching, zanjabilli taom yoki ichimlik ham yordam berishi mumkin. Odatda ko‘ngil aynishi 16–20-haftalarga borib o‘tib ketadi va bolaga zarar yetkazmaydi.
• Holsizlik. Imkon bo‘lganda dam oling: charchoq ko‘ngil aynishini kuchaytiradi.
• Qabziyat (ich qotishi) va qorin dam bo‘lishi. Gormonlar ichak ishini sekinlashtiradi. Sabzavot, meva va butun donli mahsulotlarni asta-sekin ko‘paytiring, ko‘proq suv iching va harakat qiling.
• Boshqa belgilar. Og‘izda temir ta’mi, hidlarga o‘ta sezgirlik, ko‘krakning og‘rishi, kayfiyatning tez o‘zgarishi, bosh og‘rig‘i, oq rangli ajralma, hayzdagidek yengil tortishish — bular ham shu davrga xos.

Holatingiz dugonangiznikiga yoki avvalgi homiladorligingizga o‘xshamasa, xavotir olmang: har bir homiladorlik o‘ziga xos kechadi.

Bu hafta nima qilish kerak

• Shifokorga yoziling. Hali ko‘rikdan o‘tmagan bo‘lsangiz, oilaviy poliklinikangizdagi akusher-ginekologga boring. JSST homiladorlik bo‘yicha birinchi ko‘rikdan 12-haftagacha o‘tishni tavsiya qiladi. Birinchi rejali UZI (ultratovush tekshiruvi) odatda 11–14-haftalarda o‘tkaziladi.
• Doimiy dorilar haqida ayting. Surunkali kasalligingiz bo‘lsa, homiladorligingiz haqida davolovchi shifokoringizga imkon qadar tezroq xabar bering. Doimiy ichadigan dorilaringizni o‘zingizcha to‘xtatmang.
• Foliy kislotasini ichishda davom eting. 12-haftagacha kuniga 400 mkg. U bolaning asab tizimi shakllanishiga yordam beradi va orqa miya churrasi kabi nuqsonlardan himoya qiladi.
• Tishlaringizni tekshirtiring. Tish og‘risa yoki milk qonasa, stomatologga boring. Homiladorlikda tish davolatish mumkin va xavfsiz.
• Chekish va spirtli ichimlikdan voz keching. Buni uddalash qiyin bo‘lsa, shifokordan yordam so‘rang.

Ovqatlanish va harakat

• Ikki kishilik ovqat shart emas. Har kuni xilma-xil, meva va sabzavotga boy ovqatlanish yetarli.
• Choy va qahvani hisoblang. Kofein kuniga 200 mg dan oshmasligi kerak. Bir finjon eriydigan qahvada taxminan 100 mg, bir finjon qora yoki ko‘k choyda 75 mg kofein bor. Demak, kuniga 2 finjon choy yoki 1 finjon qahva va 1 finjon choy belgilangan me’yordan oshmaydi.
• Qizilmiya choyini ichmang. Qizilmiya (shirinmiya) ildizi qo‘shilgan choylardan voz keching. Boshqa giyohli choylarni kuniga 4 finjondan oshirmang, tarkibi noma’lum damlamalarni umuman ichmang: «tabiiy» degani «xavfsiz» degani emas.
• Harakat qiling. Haftasiga 150 daqiqa o‘rtacha faollik tavsiya etiladi: tez yurish, suzish, homiladorlar uchun yoga. Kuniga 10 daqiqadan boshlasangiz ham bo‘ladi. O‘rtacha faollikda gapira olasiz, lekin qo‘shiq aytish qiyin bo‘ladi.

Yaqinlaringiz qanday yordam berishi mumkin

Ko‘ngil aynishi paytida turmush o‘rtog‘ingiz yoki oila a’zolaringiz hidi o‘tkir taomlarni pishirishni o‘z zimmasiga olishi mumkin. Ertalab o‘rningiz yoniga suv va quruq non qo‘yib qo‘yish, kunduzi dam olishingizga sharoit yaratish ham katta yordam. Xushxabarni boshqalarga qachon aytishni esa siz hal qilasiz.

Bilasizmi?

Bolangizning bosh miyasi va orqa miyasi shu kunlarda shunchalik tez shakllanmoqdaki, har daqiqada yangi nerv hujayralari paydo bo‘lmoqda!

Sizga dalda

Charchoq va ko‘ngil aynishi dangasalik yoki zaiflik belgisi emas — tanangiz hozir juda katta ishni bajarmoqda. Savollar ko‘payib ketsa, bemalol shunday deyishingiz mumkin: «Hozir dam olishim kerak, batafsil keyinroq gaplashamiz».

Darhol shifokorga murojaat qiling, agar:

• qindan qon kelsa yoki qorinning pastki qismi qattiq og‘risa;
• 24 soat davomida na ovqat, na suv oshqozonda turmasa yoki qon qussangiz;
• peshob juda to‘q rangda bo‘lsa yoki 8 soatdan beri peshob chiqarmagan bo‘lsangiz;
• o‘rningizdan turganda boshingiz qattiq aylansa yoki hushingizdan ketayotgandek bo‘lsangiz;
• harorat ko‘tarilsa;
• qabziyat bilan birga kuchli og‘riq bo‘lsa yoki najasda qon ko‘rinsa;
• tish og‘rig‘i bilan birga yuz shishib ketsa.

Manbalar

• NHS — Homiladorlikning 7-haftasi
• NHS — Ko‘ngil aynishi va qusish
• NHS — Qabziyat va undan qutulish yo‘llari
• NHS — Foliy kislotasi va vitaminlar
• NHS — Kofein, giyohli choylar va mumkin bo‘lmagan taomlar
• NHS — Homiladorlikda jismoniy faollik
• NHS — Dorilar va o‘simlik vositalari
• ACOG — Homiladorlikda tish davolash
• JSST — Homiladorlikda tibbiy kuzatuv bo‘yicha tavsiyalar
• NHS — Homiladorlikda qon ketishi