Homiladorlikning 30-haftasi

Bolangiz bu haftada

Yo‘lning to‘rtdan uch qismi ortda qoldi! Bolangiz hali o‘sishi kerak, ammo kundan-kunga dunyoga kelishga tayyorlanib bormoqda.

• Ko‘rish. Bola endi ko‘zini bir nuqtaga qarata oladi. Ko‘rish qobiliyati bachadonda ham, tug‘ilgandan keyin ham rivojlanishda davom etadi.
• Soch va qon. Boshida soch paydo bo‘lishi mumkin, suyak ko‘migi esa qizil qon tanachalarini ishlab chiqarmoqda.
• Yog‘ qatlami. Teri ostida yog‘ to‘planishi davom etmoqda.
• Maxsus darslar shart emas. Bolaning rivojlanishi uchun homiladorlikda alohida «mashg‘ulotlar» o‘tkazish shart emas — bu mehringizni o‘lchovchi sinov emas.

O‘lchami

Bo‘yi boshidan tovonigacha taxminan 39,9 sm, vazni 1,5 kg atrofida — bir bosh karamdek keladi. Bular — o‘rtacha ko‘rsatkichlar, bolangiz aynan shularga mos kelishi shart emas. UZI (ultratovush tekshiruvi) paytida ham to‘liq bo‘y emas, tananing alohida o‘lchamlari va o‘sish sur’ati baholanadi.

Tanangizda nimalar o‘zgarmoqda

Bu davrda ko‘pchilik yomon uxlaydi: charchoq, tez-tez uyg‘onish va tug‘ruq haqidagi o‘ylar diqqatni jamlashni ham qiyinlashtiradi. Bola o‘pkaga bosim o‘tkazayotgani sababli zinadan chiqishda hansirab qolishingiz mumkin — shoshilmang.

• Uyqusizlik. Yotishdan oldin tinchlaning: nafas mashqlari va bo‘shashish usullari yordam beradi. Tushdan keyin va kechqurun mizg‘ib olmaslikka harakat qiling, aks holda kechasi uyqu qochadi.
• Bezovta tushlar. Bola yoki tug‘ruq haqida g‘alati, hatto qo‘rqinchli tushlar ko‘rishingiz mumkin. Bunday tushlarga gormonlar va yaqinlashib kelayotgan katta o‘zgarishlar uyg‘otgan hayajon sabab bo‘ladi — tushda ko‘rgan narsa hayotda ro‘y beradi degani emas. Tushlaringiz haqida turmush o‘rtog‘ingiz yoki shifokor bilan bo‘lishsangiz, yengil tortasiz.
• Diqqat tarqoqligi. O‘zingizni zo‘riqtirmang, katta ishlarni kichik qismlarga bo‘lib bajaring.
• Tushkunlik va xavotir. Ba’zan uyqusizlik depressiya belgisi bo‘lishi mumkin. Umidsizlik his qilsangiz yoki avval yoqqan narsalar qiziqtirmay qolsa, shifokorga ayting: buning davosi bor, ko‘pincha mutaxassis bilan suhbat terapiyasi kifoya qiladi.

Bu hafta nima qilish kerak

• Tug‘ruq qanday kechishini bilib oling. Tug‘ruq yashirin (latent) davrdan boshlanadi: bachadon bo‘yni yumshab, ochila boshlaydi. Bu bir necha soat, ba’zan bir necha kun davom etadi. Bachadon bo‘yni taxminan 4 sm ochilgach, faol tug‘ruq boshlanadi; birinchi tug‘ruqda u odatda 8–18 soat davom etadi. Har bir tug‘ruq o‘ziga xos kechadi — hatto oldin tuqqan bo‘lsangiz ham.
• Savollaringizni yozib qo‘ying. Yoningizda kim bo‘lishi mumkin, og‘riqni yengillashtirishning qanday usullari bor, qarorlar qanday qabul qilinadi — keyingi ko‘rikda shifokoringizdan so‘rang.
• Ko‘kyo‘tal emlashini eslang. Ba’zi mamlakatlarda homiladorlarga ko‘kyo‘talga qarshi emlash tavsiya etiladi: bolani eng yaxshi himoya qilish uchun 32-haftagacha emlanish maslahat beriladi. Bu emlash sizga kerak yoki kerak emasligini shifokoringizdan so‘rang.
• Tug‘ruqdan keyingi yordamni oldindan kelishib oling. Uyga qaytgach ovqat tayyorlash, uy yumushlari, katta bolalarga qarash va dam olishingiz kimning zimmasida bo‘lishini yaqinlaringiz bilan hozirdan kelishib oling.
• Dorini o‘zingizcha boshlamang. Uyqusizlik davom etsa, shifokorga ayting. Uyqu dorilari yoki tinchlantiruvchi giyohli vositalarni maslahatsiz ichmang: «tabiiy» vosita ham xavfsiz bo‘lmasligi mumkin.
• Bir nechta kiyimcha tayyorlang. Chaqaloq kiyimlarini ko‘p olmang — bola ulardan juda tez o‘sib ketadi.

Ovqatlanish va harakat

• Kechki choyga ehtiyot bo‘ling. Kechqurun choy, qahva va kola ichmang: kofein uyquni qochiradi.
• Muntazam faollik. Harakat kayfiyatni ko‘taradi va uyquni yaxshilaydi. Kunduzi charchagan bo‘lsangiz ham, tushlik paytida qisqa sayr qilib keling.
• Yoga yoki pilates. Homiladorlar uchun mashg‘ulotlar charchoqni kamaytiradi. Murabbiyga homiladorligingizni albatta ayting.
• Muvozanatli ovqatlanish. Sog‘lom, xilma-xil ovqat ruhiy salomatlik uchun ham muhim.

Yaqinlaringiz qanday yordam berishi mumkin

Ba’zan eng katta yordam — shunchaki tinglash. Turmush o‘rtog‘ingiz bilan tushlaringiz, xavotirlaringiz va tug‘ruq haqidagi o‘ylaringizni bo‘lishing. U tug‘ruq bosqichlari haqida siz bilan birga o‘qisa, tug‘ruq kuni o‘zini ham ishonchliroq his qiladi. Kechqurun uy ishlarini o‘z zimmasiga olib, sizga erta dam olishga imkon bersin.

Bilasizmi?

Tug‘ilgach, chaqaloq 20–25 sm masofadagi yuzingizga ko‘zini qarata oladi. Harakatlanayotgan narsalarni ko‘zi bilan kuzatishni esa taxminan 3 oyligida o‘rganadi.

Sizga dalda

Homiladorlikka aloqasi bo‘lmagan bitta istagingizni eslang — sevimli kitob, dugonangiz bilan suhbat yoki shunchaki tinch bir soat. Unga kun davomida ozgina bo‘lsa ham vaqt toping. Siz faqat bo‘lajak ona sifatida emas, o‘zingiz ham qadrlisiz.

Darhol shifokorga murojaat qiling, agar:

• o‘zingizga zarar yetkazish fikrlari paydo bo‘lsa yoki o‘zingizni xavfdan saqlay olmasligingizni his qilsangiz — shoshilinch yordam chaqiring va ishonchli odamdan yoningizda qolishini so‘rang;
• tushkunlik yoki xavotir kundalik hayotingizga xalaqit bera boshlasa;
• bola odatdagidan kam qimirlasa yoki harakatlari o‘zgarsa — ertangi kunni kutmang, tunda bo‘lsa ham shu zahoti tug‘ruqxonaga boring yoki 103 ni chaqiring;
• qindan qon kelsa yoxud suyuqlik oqsa yoki sizib tursa;
• 37-haftagacha muntazam to‘lg‘oqqa o‘xshash og‘riqlar boshlansa;
• kuchli bosh og‘rig‘i, ko‘rish xiralashishi, qovurg‘alar ostida og‘riq yoki yuz, qo‘l, oyoqlarning to‘satdan shishishi kuzatilsa.

Manbalar

• NHS — Homiladorlikning 30-haftasi
• ACOG — Bolaning ona qornida rivojlanishi
• NHS — Charchoq, uyqu va g‘alati tushlar
• NHS — Homiladorlik davrida ruhiy salomatlik
• NHS — Ruhiy holat bo‘yicha shoshilinch yordam
• NHS — Dorilar va o‘simlik vositalari
• NHS — Tug‘ruq bosqichlari
• NHS — Tug‘ruqqa oid istaklar
• NHS — Homiladorlikda ko‘kyo‘talga qarshi emlash
• NHS — Bolaning harakatlari va qachon yordam so‘rash kerak
• NHS — Preeklampsiya va uning belgilari
• JSST, PLOS Medicine 2017 — UZI bo‘yicha homila vazni (11-jadval)