Homiladorlikning 15-haftasi

Bolangiz bu haftada

Taxminan shu paytdan bolangiz tovushlarni eshita boshlaydi — u bilan gaplashish vaqti keldi!

• Eshitish. Siz gapirganingizda, bolangiz ovozingizni eshitish ehtimoli yuqori.
• Mayin tuklar. Butun tanasini lanugo deb ataladigan yumshoq, mayin tuklar qoplay boshladi.
• Yuz. Qosh va kipriklar paydo bo‘lmoqda, ko‘zlari esa yorug‘likni sezadi.
• Harakatlar. Bola qo‘l-oyoqlarini faol qimirlatadi, ammo siz buni hali sezmasligingiz tabiiy: ilk qimirlashlar odatda 16–24-haftalar oralig‘ida bilinadi, birinchi homiladorlikda esa 20-haftadan keyin sezilishi mumkin.

O‘lchami

Boshidan dumg‘azasigacha taxminan 10,1 sm, vazni 110 g atrofida — bitta nok kattaligida. Bular — o‘rtacha ko‘rsatkichlar, har bir bola o‘z sur’atida o‘sadi.

Tanangizda nimalar o‘zgarmoqda

Bolangiz tez o‘smoqda, u bilan birga qog‘onoq xaltasi, qog‘onoq suvi va yo‘ldosh ham kattalashadi. Qorin o‘sgani sari tik turganda muvozanat saqlash qiyinlashadi — ayniqsa avtobus yoki metroda. O‘rindiq bo‘lmasa, kimdandir joy berishni so‘rashdan tortinmang.

• Ajralma ko‘payishi. Tos sohasiga qon ko‘proq oqib kelgani uchun qindan sutsimon ajralma ko‘payadi — u infeksiyalarning bachadonga ko‘tarilishiga to‘sqinlik qiladi. Sog‘lom ajralma tiniq, oq yoki qaymoqsimon bo‘lib, yoqimsiz hidi bo‘lmaydi. Rangi (yashil, sariq), hidi yoki ko‘rinishi o‘zgarsa, ko‘pikli yoki suzmaga o‘xshash bo‘lib qolsa, shifokorga ko‘rining.
• Kandidoz (zamburug‘li infeksiya). Belgilari — suzmaga o‘xshash oq ajralma, qin atrofida qichishish, peshob qilganda yoki yaqinlik paytida achishish. U oson davolanadi, ammo ayrim dorilarni homiladorlikda qo‘llash mumkin emas, shuning uchun o‘zingizcha dori ishlatmang. Keng, paxtali ichki kiyim kiying, xushbo‘y sovun ishlatmang, davolanib bo‘lguncha yaqinlikdan saqlaning.
• Teri qichishishi. Xushbo‘y qo‘shimchalarsiz namlantiruvchi krem surting, keng, paxtali kiyim kiying, salqin suvda yuvining. Achchiq taom va kofeinli ichimliklar qichishishni kuchaytirishi mumkin.
• Burun bitishi va qonashi. Gormonlar ta’sirida burun bitib qolishi mumkin. Tuzli suv bilan burunni chayish yengillik berishi mumkin, tomchi va spreylarni esa shifokor bilan maslahatlashmay ishlatmang. Burun qonasa, o‘tiring, oldinga biroz egiling va burunning yumshoq qismini 10–15 daqiqa qisib turing, og‘iz orqali nafas oling. Boshingizni orqaga tashlamang.
• Qorin yonida sanchiq. Bachadonni ushlab turuvchi boylamlar cho‘zilgani sababli qorin yonlarida vaqti-vaqti bilan sanchiq turishi mumkin. Oyoqlaringizni balandroq qo‘yib dam oling.

Bu hafta nima qilish kerak

• Bolangiz bilan gaplashing. Unga ertak o‘qib bering, alla ayting yoki kuningiz haqida so‘zlab bering.
• Peshob yo‘llari infeksiyasi belgilarini biling. Peshob qilganda achishish yoki og‘riq, tez-tez va qistov bilan hojatga borish, loyqa yoki qonli peshob, qorin pastida yoki belda og‘riq infeksiya belgisi bo‘lishi mumkin. Homiladorlikda bunday belgilar kuzatilsa, o‘sha kuniyoq shifokorga murojaat qiling. Klyukva sharbati infeksiyani davolamaydi.
• Infeksiyaning oldini oling. Hojatdan keyin oldindan orqaga qarab arting, yaqinlikdan keyin peshob qiling, jinsiy a’zolar sohasini toza va quruq tuting.
• Qulay ichki kiyim tanlang. Ko‘krak kattalashgani uchun avvalgi ichki kiyimlaringiz siqishi mumkin. Maxsus model shart emas — o‘lchami mos va qulay bo‘lsa bas.
• Uyquga qulaylik yarating. Yonboshlab yotganda tizzalaringiz orasiga yoki qorningiz ostiga oddiy yostiq qo‘yib ko‘ring.

Ovqatlanish va harakat

• D vitamini. U bolaning suyak va tishlari rivojlanishi uchun kerak. Tashqarida badaningizning ko‘p qismini yopib yursangiz yoki ko‘p vaqtingiz xonada o‘tsa, Buyuk Britaniyada D vitaminini yil bo‘yi, odatda kuniga 10 mkg ichish tavsiya etiladi. Sizga kerakli dozani shifokoringiz belgilab beradi.
• Suvni yetarli iching. Peshobingiz och rangda bo‘lishiga e’tibor bering. Tunda hojatga ko‘p tursangiz, kechqurun suyuqlik ichishni kamaytiring, lekin kunduzi kam ichmang.
• Muvozanatni saqlang. Past poshnali, qulay poyabzal kiying. Suzish ham foydali: suv mushak va bo‘g‘imlardagi zo‘riqishni kamaytiradi.

Yaqinlaringiz qanday yordam berishi mumkin

Turmush o‘rtog‘ingiz ham bolaga ertak o‘qib berishi yoki u bilan gaplashishi mumkin — bola ovozlarni eshita boshladi. Jamoat transportida yoki gavjum joylarda yaqinlaringiz sizga hamroh bo‘lib, o‘tirishga joy topib bersin. Qichishish yoki uyqusizlik qiynagan kechalardan keyin ertalabki uy ishlarini oila a’zolari o‘z zimmasiga olsa, bemalol dam olib olasiz.

Bilasizmi?

Bolangiz sizning yurak urishingizni va hatto ichaklaringizning g‘uldirashini ham eshitadi — bu uning ilk «musiqasi».

Sizga dalda

Homiladorlik ko‘p e’tiboringizni talab qiladi, lekin qiziqishlaringiz ham avvalgidek muhim. Kitob, qo‘l mehnati, musiqa yoki yaqin dugonangiz bilan suhbatga — aynan sizga quvonch beradigan ishlarga vaqt ajrating. Bemalol ayting: «Bu bir soat — faqat men uchun».

Darhol shifokorga murojaat qiling, agar:

• burundan qon 10–15 daqiqada to‘xtamasa, juda ko‘p ketsa yoki holsizlik, bosh aylanishi bo‘lsa;
• peshob qilganda achishish bilan birga isitma, et uvishishi yoki qovurg‘alar ostida, belda og‘riq bo‘lsa;
• peshobda qon ko‘rinsa;
• teri juda qattiq qichishsa, ayniqsa kechasi yoki kaft va tovonlarda — bu jigar bilan bog‘liq kasallik (homiladorlik xolestazi) belgisi bo‘lishi mumkin;
• qindan qon yoki suvsimon suyuqlik kelsa;
• qorin og‘rig‘i kuchli bo‘lsa yoki dam olgandan keyin ham o‘tmasa.

Manbalar

• NHS — Homiladorlikning 15-haftasi
• NHS — Bola harakatlari va qachon yordam so‘rash kerakligi
• NHS — Homiladorlikda qindan ajralma
• NHS — Homiladorlikda kandidoz
• NHS — Teri qichishi va homiladorlik xolestazi
• NHS — Burun bitishi (allergik bo‘lmagan rinit)
• NHS — Burun qonaganda yordam
• NHS — Peshob yo‘llari infeksiyalari
• NHS — Homiladorlikda ko‘p uchraydigan muammolar
• NHS — Homiladorlikda D vitamini va boshqa qo‘shimchalar
• NHS — Homiladorlik davrida jismoniy faollik
• JSST, PLOS Medicine 2017 — UZI bo‘yicha homila vazni (11-jadval)