Homiladorlikning 3-haftasi

Bu haftada nima bo‘lmoqda

Agar bu siklda urug‘lanish sodir bo‘lgan bo‘lsa, ichingizda yangi hayot boshlandi — garchi siz buni hali sezmasangiz ham.

Urug‘lanish. Bachadon nayida tuxum hujayra va urug‘ hujayra qo‘shilib, bitta hujayra hosil bo‘ladi. Homiladorlik aynan shundan boshlanadi.
Bo‘linish. Keyingi bir necha kun ichida bu hujayra bo‘linib, ko‘plab hujayralarga aylanadi. Hujayralar to‘plami esa nay bo‘ylab bachadon tomon siljiydi.
Birikish. Bachadonga yetib kelgan hujayralar uning ichki qavatiga birikadi va o‘sa boshlaydi. Ularning bir qismidan keyinchalik yo‘ldosh hosil bo‘ladi — u bolaga kislorod va oziq moddalar yetkazib beradi.
Homiladorlik gormoni. Urug‘lanishdan taxminan 6 kun o‘tib, tanada XGCh (xorionik gonadotropin) gormoni ishlab chiqarila boshlaydi. Uy testlari aynan shu gormonni aniqlaydi.

O‘lchami

Bu haftada bolaning bo‘yi va vazni ko‘rsatilmaydi. Urug‘lanish bo‘lgan taqdirda ham, hozircha bu juda kichik hujayralar to‘plami, buni esa na tanadagi sezgilar, na ilova taqvimi tasdiqlay oladi. Ilk taxminiy ko‘rsatkichlar keyingi haftadan beriladi.

Tanangizda nimalar o‘zgarmoqda

Ovulyatsiyadan keyin progesteron gormoni bachadonni embrion birikishiga tayyorlaydi. Ko‘pchilik ayollar bu paytda o‘zini odatdagidek his qiladi: homiladorlikning ilk belgilari odatda 4–6-haftalarda paydo bo‘ladi.

Hech qanday belgi yo‘q. Bu tabiiy hol. «Boshqacha sezgilar» bo‘lmagani homiladorlik yo‘qligini bildirmaydi, borligi esa uni isbotlamaydi. Bunday erta muddatda uy testi ham hali manfiy chiqishi mumkin.
Ko‘krak sezgirligi. Ko‘krak biroz kattalashib, og‘riqli bo‘lishi mumkin — lekin xuddi shunday sezgi hayz oldidan ham bo‘ladi, shuning uchun unga qarab xulosa chiqarmang.
Yengil dog‘ yoki qon. Hayz kutilayotgan kunlar atrofida juda oz qon yoki dog‘ ko‘rinishi mumkin. Bu embrion bachadon devoriga birikkanda bo‘ladigan qon (implantatsiya qoni) bo‘lishi ham mumkin. Lekin uni o‘zingizcha «birikish qoni» deb hisoblamang: homilador bo‘lishingiz mumkin bo‘lsa, har qanday qon ketishi haqida shifokorga xabar bering.

Bu hafta nima qilish kerak

Testni to‘g‘ri vaqtda qiling. Ko‘pchilik testlar hayz kechikkan birinchi kundan ishonchli natija beradi. Hayz qachon kelishini bilmasangiz, himoyalanmagan yaqinlikdan kamida 21 kun o‘tgach tekshiring. Test uchun peshobni kunning istalgan vaqtida olish mumkin — uning albatta ertalabki bo‘lishi shart emas.
Yo‘riqnomani diqqat bilan o‘qing. Har bir test biroz farq qiladi. Musbat natija deyarli har doim to‘g‘ri, manfiy natija esa kamroq ishonchli: test juda erta qilingan bo‘lishi mumkin. Ba’zi dorilar ham natijaga ta’sir qiladi. Shubha bo‘lsa, bir necha kundan keyin qayta tekshiring.
Shifokorlarga ayting. Stomatolog yoki boshqa shifokorga borsangiz, dori yozib berish yoki muolajadan oldin homilador bo‘lishingiz mumkinligini ayting.
Zarur tekshiruvdan qochmang. UZI (ultratovush tekshiruvi) va MRT homiladorlikda xavfli ekani aniqlanmagan. Rentgen va kompyuter tomografiyasida ham nur miqdori, kamdan-kam istisnolarni hisobga olmasa, homilaga zarar yetkazadigan darajadan ancha past. Kerakli tekshiruvdan o‘zingizcha bosh tortmang — shifokor siz uchun mos usulni tanlaydi.
Dori olishdan oldin so‘rang. Dorixonadan og‘riq qoldiruvchi yoki boshqa dori olishdan oldin farmatsevt yoki shifokordan uni homiladorlikda ichish mumkin yoki yo‘qligini so‘rang.

Ovqatlanish va harakat

Foliy kislotasi aynan hozir kerak. Homiladorlikning dastlabki 8 haftasida bolaning asosiy a’zolari shakllanadi, bosh va orqa miya ham shu davrda paydo bo‘la boshlaydi. Kuniga 400 mkg foliy kislotasini ichishda davom eting.
Ovqatni ehtiyotkorlik bilan tayyorlang. Go‘sht va tovuqni ichigacha yaxshilab, pushti joyi qolmaguncha pishiring. Xom go‘sht uchun alohida pichoq va taxtacha ishlating, keyin qo‘lingizni yuving. Meva, sabzavot va ko‘katlarni yaxshilab yuvib tozalang: tuproqda bolaga zararli toksoplazma paraziti bo‘lishi mumkin.
Odatiy faolligingizni davom ettiring. Ilgari qilib yurgan mashqlaringizni davom ettirish odatda xavfsiz. Faqat yugurish kabi yangi og‘ir sport turini homiladorlikda boshlamang, yiqilish yoki qoringa zarba tegish xavfi bor mashg‘ulotlardan saqlaning.

Yaqinlaringiz qanday yordam berishi mumkin

Hayz kutilayotgan kungacha bo‘lgan bu kunlar ba’zan juda sekin o‘tayotgandek tuyuladi. Turmush o‘rtog‘ingiz har kuni «Xo‘sh, test nima dedi?» deb so‘ramasa, aksincha, sizni sayrga taklif qilsa yoki birga yoqimli mashg‘ulot topsa, kutish osonroq kechadi. Natija qanday bo‘lishidan qat’i nazar, uni birga, xotirjam qabul qilishga oldindan kelishib oling.

Bilasizmi?

Urug‘lanishdan keyingi dastlabki 8 hafta davomida bo‘lajak bola embrion deb ataladi, 9-haftadan boshlab tug‘ilguncha esa — homila.

Sizga dalda

Hali ko‘p narsa noma’lum bo‘lsa ham, o‘zingizga mehr bilan qarang. Tanangizdagi har bir sezgini tinmay kuzatishingiz shart emas: chalg‘ing, dam oling, testni esa kerakli kunda qiling. O‘zingizga ayting: «Hozir qo‘limdan keladigan hamma narsani qilyapman».

Darhol shifokorga murojaat qiling, agar:

qorinning pastki qismida, ayniqsa bir tomonida kuchli og‘riq bo‘lsa — test hali musbat chiqmagan bo‘lsa ham kutmang;
yelka uchida, ya’ni yelka bilan qo‘l tutashgan joyda g‘alati og‘riq paydo bo‘lsa;
qorinda to‘satdan keskin og‘riq turib, ko‘nglingiz aynisa va boshingiz qattiq aylansa;
qon ketishi bilan birga kuchli holsizlik bo‘lsa yoki hushdan ketsangiz;
qon ko‘p ketsa — prokladka qo‘yishingiz bilanoq to‘lib qolsa.

Manbalar

Hali ko‘p narsa noma’lum bo‘lsa ham, o‘zingizga mehr bilan qarashingiz mumkin.

Bu ma’lumot tanishish uchun va shifokor maslahati o‘rnini bosmaydi. Ahvol og‘ir bo‘lsa, tez yordam chaqiring: 103.