Homiladorlikning 20-haftasi

Bolangiz bu haftada

Tabriklaymiz, yo‘lning yarmiga yetdingiz! Bolangiz kundan-kunga faollashib bormoqda.

• Harakatlar. U tepadi, mushtchalari bilan uradi, ag‘dariladi.
• Emishga tayyorgarlik. Bola barmog‘ini so‘rishi mumkin — shu tariqa u tug‘ilgach kerak bo‘ladigan emish refleksini mashq qiladi.
• Himoya qatlami. Terisini oq, yog‘simon qatlam qoplagan. U nozik terini qog‘onoq suvida ivib ketishdan asraydi, tug‘ruqda esa bolaning tug‘ruq yo‘llaridan sirpanib o‘tishiga yordam beradi.
• Oldinda — jadal o‘sish. Homiladorlikning ikkinchi yarmida bola tez o‘sadi va dunyoga kelishga tayyorlanib, so‘rish va nafas olishni mashq qiladi.

O‘lchami

Bo‘yi taxminan 25,6 sm, vazni 330 g atrofida — bitta banandek keladi. Shu haftadan boshlab bo‘yi boshidan tovonigacha o‘lchanadi (oldin oyoqlari bukilgani sababli boshidan dumg‘azasigacha o‘lchanardi). Shuning uchun ko‘rsatkich birdan oshgandek ko‘rinadi, aslida bola keskin o‘sib ketgani yo‘q. Bular — o‘rtacha ko‘rsatkichlar.

Tanangizda nimalar o‘zgarmoqda

Bachadon kattalashib, qorin aniq bilinib qoldi. Gavda muvozanati o‘zgaradi, bel tezroq toliqadi. Ayni paytda ko‘pchilik ayollar bolaning ilk harakatlarini seza boshlaydi.

• Ilk harakatlar. Qorningizda «pufakchalar yorilayotgandek» yoki «kapalak qanot qoqayotgandek» yengil harakatni sezishingiz mumkin — bu bolangiz. Odatda ilk harakatlar 16–24-haftalar orasida seziladi; birinchi homiladorlikda ular 24-haftaga yaqin sezilsa ham, bu tabiiy hol.
• Boldir tortishishi. Kechasi boldir mushagi to‘satdan tortishib, uyg‘otib yuborishi mumkin. Mushakni yaxshilab uqalang, oyoq uchini o‘zingizga qarab torting yoki o‘rningizdan turib, og‘irlikni shu oyoqqa bering. Kunduzi ko‘proq harakat qilish va boldirni cho‘zish mashqlari tortishishning oldini olishga yordam beradi.
• Qorin yonidagi og‘riq. Bachadon o‘sgani sari uni ushlab turuvchi boylamlar cho‘ziladi va qorin yon tomonlarida sanchiqli og‘riq paydo bo‘lishi mumkin.
• Jig‘ildon qaynashi va qorin dam bo‘lishi. Oz-ozdan ovqatlaning, ovqat paytida va undan keyin qaddingizni tik tuting. Yog‘li, achchiq-chuchuk taomlar va kofeinli ichimliklarni kamaytirsangiz, yengil tortasiz.
• Boshqa belgilar. Charchoq va uyqu buzilishi, milk yoki burun qonashi, yuzda qo‘ng‘ir dog‘lar, qo‘l-oyoqlarning biroz shishishi, bosh aylanishi — bular ham shu davrda ko‘p uchraydi.

Bu hafta nima qilish kerak

• UZI natijasini muhokama qiling. Homiladorlik o‘rtasidagi rejali UZI odatda 18–21-haftalarda o‘tkaziladi: unda bolaning rivojlanishi va yo‘ldosh holati tekshiriladi. UZI og‘riqsiz va onaga ham, bolaga ham zarari aniqlanmagan. Yo‘ldosh pastda joylashgan bo‘lsa, bachadon o‘sgani sari u ko‘pincha yuqoriga ko‘tariladi. Nimalardan ehtiyot bo‘lish kerakligini va qayta UZI qachon o‘tkazilishini so‘rang.
• Qon bosimini o‘lchating. Har bir ko‘rikda qon bosimingizni tekshirtiring. 20-haftadan keyin preeklampsiya (qon bosimi oshishi bilan kechadigan asorat) boshlanishi mumkin, uni erta aniqlash muhim.
• Ko‘kyo‘talga qarshi emlash haqida so‘rang. Ko‘kyo‘tal chaqaloqlar hayoti uchun juda xavfli. Ba’zi mamlakatlarda, masalan Buyuk Britaniyada, homiladorlarga 16–32-haftalarda emlash tavsiya etiladi: onaning himoyasi yo‘ldosh orqali bolaga o‘tadi va chaqaloqning o‘zi emlanguniga qadar uni himoya qiladi. Bu emlash sizga to‘g‘ri kelish-kelmasligini shifokoringizdan so‘rang.
• Tos tubi mashqlarini boshlang. Bu mushaklar mustahkam bo‘lsa, kulganda, aksirganda yoki yo‘talganda peshob qochib ketmaydi. Mushaklarni topish uchun peshobni to‘xtatib qolmoqchi bo‘lgandek qising, bir necha soniya ushlab turing va bo‘shating.
• Tug‘ruqqa tayyorlov mashg‘ulotlari haqida so‘rang. Ular tug‘ruq va chaqaloq parvarishiga tayyorlanishga yordam beradi, boshqa bo‘lajak onalar bilan tanishasiz. Bu mashg‘ulotlar ikkinchi farzandini kutayotganlar uchun ham foydali.

Ovqatlanish va harakat

• Ikki kishilik ovqat shart emas. 28-haftagacha qo‘shimcha kaloriya kerak emas. Har kuni xilma-xil, meva va sabzavotga boy ovqatlaning.
• D vitamini haqida so‘rang. U suyak va mushaklar uchun kerak. Ba’zi mamlakatlarda homiladorlarga uni har kuni ichish tavsiya etiladi, boshqalarida esa faqat yetishmovchilik aniqlanganda buyuriladi. Sizga kerak yoki kerak emasligini shifokoringiz hal qiladi.
• Faol bo‘ling. Haftasiga 150 daqiqa o‘rtacha faollik tavsiya etiladi: tez yurish, suzish, homiladorlar uchun yoga. Homiladorlikda yugurish kabi yangi og‘ir sport turini boshlamang.
• Belingizni asrang. Qulay poyabzal kiying. Uzoq o‘tirsangiz, belingizga tayanch qo‘ying va qisqa tanaffuslar qiling.

Yaqinlaringiz qanday yordam berishi mumkin

Turmush o‘rtog‘ingiz UZI va ko‘riklarga siz bilan birga borishi mumkin — bolani ekranda birga ko‘rish ikkingiz uchun ham unutilmas lahza bo‘ladi. Og‘ir yuk ko‘tarish va uy ishlarining bir qismini yaqinlaringiz o‘z zimmasiga olsin. Harakatlar kuchaygach, turmush o‘rtog‘ingiz qo‘lini qorningizga qo‘yib, bolaning tepishini sezishi mumkin.

Bilasizmi?

Yo‘lning yarmi ortda qoldi: 280 kunning 140 kuni o‘tdi!

Sizga dalda

Qorningizga kim qo‘l tekkizishi mumkinligini faqat siz hal qilasiz, hatto u yaqin odamingiz bo‘lsa ham. Bemalol aytishingiz mumkin: «Iltimos, qornimga qo‘l tekkizishdan oldin mendan so‘rang».

Darhol shifokorga murojaat qiling, agar:

• kuchli bosh og‘rig‘i bo‘lsa;
• ko‘z oldingizda uchqunlar chaqnasa yoki ko‘rishingiz xiralashsa;
• qovurg‘alar ostida og‘riq bo‘lsa yoki qussangiz;
• yuz, qo‘l yoki oyoqlar to‘satdan shishib ketsa;
• qindan qon yoki suyuqlik kelsa;
• qorinning pastki qismi muntazam tortishib og‘risa.

Manbalar

• NHS — Homiladorlikning 20-haftasi
• NHS — Bolaning harakatlari
• NHS — Homiladorlikda UZI
• RCOG — Yo‘ldoshning past joylashishi
• NHS — Preeklampsiya va uning belgilari
• NHS — Homiladorlikda ko‘kyo‘talga qarshi emlash
• NHS — Oyoq mushaklarining tortishishi
• NHS — Jig‘ildon qaynashi va hazm buzilishi
• NHS — Homiladorlikda jismoniy faollik
• NHS — Homiladorlikda vitaminlar
• NHS — Homila tushishi belgilari
• JSST, PLOS Medicine 2017 — UZI bo‘yicha homila vazni (11-jadval)