Homiladorlikning 24-haftasi

Uzunligi: 30 sm
Vazni: 670 g
Kattaligi: makkajo‘xori

Bolangiz bu haftada

Bu hafta — muhim marra: shifokorlar endi bolani «yashab ketishga qodir» deb hisoblaydi.

Yashab ketishga qodirlik. Bola hozir tug‘ilsa ham, uning yashab ketish imkoni bor. Ammo buning uchun chala tug‘ilgan chaqaloqlar bo‘limida maxsus yordam kerak: u yerda bolaga nafas olish, oziqlanish, tana haroratini bir me’yorda saqlash va infeksiyalarga qarshi kurashishda yordam beriladi.
Hali yetilmoqda. Miyasi va o‘pkasi hali to‘liq yetilmagan, shuning uchun bachadonda o‘tgan har bir hafta qimmatli. Juda erta tug‘ilgan chaqaloqqa hamma shifoxonada ham yordam ko‘rsatib bo‘lmaydi — bu vaziyatga va shifoxonaning jihozlariga bog‘liq.
Mutanosib, lekin kichkina. Tanasining barcha qismlari mutanosib, faqat bola hali ancha kichik.
Harakatlar. Ko‘pchilik ayollar bu vaqtga kelib bolaning qimirlashini allaqachon sezadi. Hali biror marta ham sezmagan bo‘lsangiz, shifokoringizga ayting: u bolaning yurak urishi va harakatlarini tekshiradi. «Ortiqcha xavotir olyapman» deb o‘ylasangiz ham, murojaat qilishingiz mutlaqo o‘rinli.

O‘lchami

Bo‘yi boshidan tovonigacha taxminan 30 sm, vazni 670 g atrofida — bitta makkajo‘xori so‘tasidek keladi. Bular — o‘rtacha ko‘rsatkichlar. Har bir bola o‘z sur’atida o‘sadi, UZIda esa bir martalik o‘lchamdan ko‘ra bolaning vaqt o‘tishi bilan qanday o‘sib borayotgani muhimroq.

Tanangizda nimalar o‘zgarmoqda

Vazningiz ortib bormoqda, lekin qorningiz hali kichik ko‘rinsa, xavotir olmang: har bir homiladorlik o‘ziga xos. Qovurg‘a, bel, ko‘krak va qorin sohasida og‘riqlar paydo bo‘lishi mumkin. Buning sababi — gormonlar boylam va mushaklarni yumshatadi, o‘sayotgan homila esa ichki a’zolaringizga bosim o‘tkazadi.

Ochlik hissi. Qorningiz tez-tez ochishi mumkin. Ovqatlar orasida shirinlik, pechenye yoki chipsdan ko‘ra yengilroq yegulik tanlang: bir bo‘lak pishloqli non, sabzi yoki bodring, mevali qatiq. Har kuni nonushta qilsangiz, kun davomida yog‘li va shirin yeguliklardan tiyilish osonroq bo‘ladi.
Bel og‘rig‘i. Yerdan biror narsa olayotganda belingizni emas, tizzalaringizni buking va qaddingizni tik tuting. Og‘ir yuk ko‘tarmang, burilayotganda belingizdan qayrilmang — oyoqlaringiz bilan qadam tashlab, butun gavdangiz bilan buriling. Tekis tagli poyabzal kiying, sumkalarni ikki qo‘lga teng taqsimlang.

Bu hafta nima qilish kerak

Glyukoza testi sanasini bilib oling. Gestatsion diabet — homiladorlik paytida qonda qand miqdorining ko‘tarilishi. U odatda hech qanday belgi bermaydi, shuning uchun test muhim. O‘zbekiston milliy protokoliga ko‘ra, barcha homiladorlar 26–28-haftalarda 75 g glyukoza bilan test topshiradi (ko‘p mamlakatlarda bu 24–28-haftalarda o‘tkaziladi). Agar sizda avval gestatsion diabet bo‘lgan bo‘lsa, 4,5 kg yoki undan og‘ir vaznli bola tuqqan bo‘lsangiz, yaqin qarindoshlaringizda diabet bor bo‘lsa yoxud tana vazni indeksingiz 30 dan yuqori bo‘lsa, shifokor testni ertaroq buyurishi mumkin.
Testga to‘g‘ri tayyorlaning. Odatda ertalab 8–10 soat och qolgandan keyin qon olinadi (suv ichish mumkinligini shifokoringiz yoki klinikadan aniqlashtirib oling), so‘ng glyukozali ichimlik beriladi va 2 soatdan keyin qon yana tekshiriladi. Bu test o‘rnini oddiy shirin choy yoki uydagi glyukometr bosa olmaydi.
Harakatlarni kuzatib boring. Bolangiz kun davomida qanday harakatlanishiga e’tibor bering. Uydagi doppler (yurak urishini eshitish moslamasi) bilan o‘zingizni tinchlantirishga urinmang: yurak urishi eshitilsa ham, bu bolaning ahvoli butunlay yaxshi ekanini anglatmaydi.
Tug‘ruq rejasini o‘ylab ko‘ring. Tug‘ruqda kim yoningizda bo‘lishini, og‘riqni qanday yengillatishni xohlashingizni, chaqaloqni darhol ko‘kragingizga qo‘yishlarini hamda uni qanday emizishni shifokoringiz bilan muhokama qiling. Vaziyat o‘zgarishi mumkinligini ham yodda tuting.
Tug‘ruqdan keyin homiladorlikdan saqlanishni rejalashtiring. Homiladorlik kutilganidan tez takrorlanishi mumkin, farzandlar orasidagi juda qisqa oraliq esa muammolarga olib keladi. Qaysi usul sizga mos kelishini shifokoringiz bilan hozirdan maslahatlashing.

Ovqatlanish va harakat

Taom miqdorini oshirishga hali erta. Qo‘shimcha kaloriya faqat uchinchi trimestrda, 28-haftadan boshlab kerak bo‘ladi. Hozircha har kuni xilma-xil ovqatlanish yetarli.
Har kuni harakatda bo‘ling. Muntazam harakat gestatsion diabet va preeklampsiya xavfini kamaytirishi mumkin. Yurish, suzish, homiladorlar uchun yoga — yaxshi tanlov.
Mashqni o‘zingizga moslang. Mashq paytida suv iching, qizib ketmang, noqulaylik sezsangiz, to‘xtang. Och qoringa mashq qilmang — boshingiz aylanib ketishi mumkin.

Yaqinlaringiz qanday yordam berishi mumkin

Glyukoza testi taxminan 2 soat davom etadi: turmush o‘rtog‘ingiz yoki yaqiningiz siz bilan birga borsa va test tugagach yeb olishingiz uchun yengil yegulik olib olsa, nur ustiga a’lo nur bo‘ladi. Tug‘ruq rejasini birga tuzing va tug‘ruqda kim yoningizda bo‘lishini oldindan kelishib oling. Tug‘ruqdan keyin homiladorlikdan saqlanish haqidagi suhbat ham ikkingizga birdek tegishli.

Bilasizmi?

Bolangiz kecha-yu kunduz qisqa-qisqa uxlaydi: uyqu davrlari ko‘pincha 20–40 daqiqa davom etadi va kamdan-kam hollarda 90 daqiqadan oshadi. U odatda tushdan keyin va kechqurun eng faol bo‘ladi.

Sizga dalda

Tahlil natijalari xatti-harakatlaringizga berilgan baho emas, balki sizga yordam berish uchun ma’lumotdir. Gestatsion diabet to‘g‘ri ovqatlanishga harakat qiladigan ayolda ham paydo bo‘lishi mumkin. U aniqlansa, sizga tanbeh emas, tushunarli reja kerak. Gestatsion diabeti bo‘lgan ayollarning ko‘pchiligida homiladorlik yaxshi kechadi va sog‘lom farzand dunyoga keladi.

Darhol shifokorga murojaat qiling, agar:

bolaning harakatlari odatdagidan kamaysa, butunlay sezilmay qolsa yoki harakat tartibi o‘zgarsa — ertangi kunni kutmang, yarim tunda bo‘lsa ham darhol tug‘ruqxonaga boring yoki 103 ni chaqiring;
qindan qon kelsa yoki suyuqlik oqib yoki sizib chiqsa;
37-haftagacha muntazam qisqarishlar, hayzdagidek og‘riq yoki odatdagidan boshqacha bel og‘rig‘i paydo bo‘lsa;
bosh doimiy og‘risa, ko‘rishingiz xiralashsa yoki ko‘z oldingizda dog‘lar, uchqunlar paydo bo‘lsa;
yuzingiz yoki qo‘llaringiz to‘satdan va tez shishib ketsa.

Manbalar

Tahlil natijalari harakatingizga baho emas, sizga yordam berish uchun ma’lumotdir.

Bu ma’lumot tanishish uchun va shifokor maslahati o‘rnini bosmaydi. Ahvol og‘ir bo‘lsa, tez yordam chaqiring: 103.