Homiladorlikning 18-haftasi

Bolangiz bu haftada

Bolangiz qorningizda tinmay qimirlayapti — balki shu kunlarda siz ham buni ilk bor sezarsiz.

• Sezgilar. Eshitish, teri orqali his qilish, yutish va so‘rish reflekslari rivojlanmoqda.
• Harakat. Bola qo‘l-oyoqlarini qimirlatib, u yoqdan-bu yoqqa buralib turadi.
• Miya va hazm. Miyaning harakatlarni boshqaradigan qismi to‘liq shakllandi, ovqat hazm qilish tizimi ham ishlay boshladi.
• Yuz. UZIda bolaning qulog‘i, burni va lablarini ajratib ko‘rish mumkin.

O‘lchami

Boshidan dumg‘azasigacha taxminan 14,2 sm, vazni 220 g atrofida — bitta bulg‘or qalampiri kattaligida. Bular — o‘rtacha ko‘rsatkichlar, bolangiz ularga aynan mos kelishi shart emas.

Tanangizda nimalar o‘zgarmoqda

Qorin kattalashgani sari o‘zingizni biroz beso‘naqay his qilishingiz mumkin. Ko‘krak, ayniqsa birinchi homiladorlikda, bir o‘lchamga kattalashadi. Qon bosimi odatdagidan biroz pastroq bo‘ladi, shuning uchun divandan birdan turmang — boshingiz aylanib ketishi mumkin.

• Ilk harakatlar. Qorin ichida nimadir yengil pirpiragandek, suv chayqalgandek yoki aylangandek bo‘lsa — bu bolangiz. Ko‘pchilik ayollar harakatlarni 18–20-haftalarda seza boshlaydi, birinchi homiladorlikda esa ko‘pincha 20-haftadan keyin. Yo‘ldosh bachadonning old devorida joylashgan bo‘lsa, harakatlarni sezish qiyinroq bo‘ladi. O‘zingizni dugonalaringiz bilan solishtirmang, bolani qimirlatishga urinish ham shart emas. 24-haftaga yetib ham biror marta harakat sezmasangiz, shifokorga ayting: u bolaning yurak urishini tekshiradi.
• Bosh aylanishi. O‘rningizdan asta turing: avval o‘tirib oling, keyin oyoqqa turing. Uzoq vaqt och qolmang va yetarlicha suv iching.
• Qoramtir chiziq. Kindikdan pastga qarab qoramtir chiziq tushishi mumkin. U lotincha «linea nigra», ya’ni «qora chiziq» deb ataladi. Bu terining tabiiy rang o‘zgarishi, odatda tug‘ruqdan bir necha oy o‘tib yo‘qoladi.
• Boshqa belgilar. Charchoq, jig‘ildon qaynashi, ko‘krakning og‘rishi, oyoq tortishishi, qo‘l-oyoqlarning biroz shishishi ham shu davrda uchraydi.

Bu hafta nima qilish kerak

• Ikkinchi skrining UZIsiga yoziling. O‘zbekiston milliy protokoliga ko‘ra, bu tekshiruv 18 hafta bilan 20 hafta 6 kun oralig‘ida o‘tkaziladi. Unda bolaning o‘sishi va a’zolarining tuzilishi, yo‘ldosh, qog‘onoq suvi miqdori va bachadon bo‘yni uzunligi baholanadi. Yo‘llanma berilgan-berilmaganini shifokoringizdan aniqlab oling.
• UZIga tayyorlaning. Qorin qismi oson ochiladigan keng kiyim kiying, qovug‘ingiz to‘la bo‘lishi kerakmi — oldindan so‘rab oling. Tekshiruv odatda 30 daqiqacha davom etadi. U og‘riqsiz, ammo datchik qorinni biroz bosgani uchun noqulay bo‘lishi mumkin. Bola noqulay yotgan bo‘lsa, biroz yurib kelishni so‘rashlari mumkin.
• Savollaringizni yozib oling. Masalan: yo‘ldosh qayerda joylashgan, bola muddatiga mos o‘syaptimi, qayta tekshiruv kerakmi. Esda tuting: UZI ko‘p narsani ko‘rsatadi, lekin barcha kasalliklarni aniqlay olmaydi.
• Jinsini bilish-bilmaslikni hal qiling. UZIda bolaning jinsi ko‘rinishi mumkin, lekin hamma ham buni oldindan bilishni xohlamaydi. Bilmoqchi bo‘lmasangiz, tekshiruv boshlanishidan oldin ayting.
• Bolangizning «tartibini» o‘rganing. Harakatlar muntazam bo‘lib qolgach, bolangiz qachon faolroq ekanini kuzatib boring. Kuniga necha marta tepishi haqida aniq me’yor yo‘q, ularni sanash ham shart emas.

Ovqatlanish va harakat

• Issiqda sayr qilish. Homilador ayollar jaziramaga sezgir bo‘ladi. Issiq kunlari soat 11 dan 15 gacha tashqariga chiqmaslikka harakat qiling, ertalab yoki kechqurun soyali joylarda sayr qiling. Yoningizda suv olib yuring, yengil kiyim va bosh kiyim kiying, tez-tez tanaffus qiling.
• Salqin ichimliklar. Jaziramada suyuqlikni ko‘paytiring, ammo issiq choy va kofeinli ichimliklar o‘rniga salqin suv iching.
• Qulay ko‘krakbog‘. Ko‘krak kattalashgan bo‘lsa, uni yaxshi ushlab turadigan ko‘krakbog‘ tanlang — ayniqsa yurish va mashq paytida.
• Yengil harakat. Muntazam harakat bel og‘rig‘i va qabziyatni (ich qotishini) kamaytiradi. Mashq paytida boshingiz aylansa, haddan tashqari qizib ketsangiz yoki o‘zingizni yomon his qilsangiz, darhol to‘xtang.

Yaqinlaringiz qanday yordam berishi mumkin

Turmush o‘rtog‘ingiz UZIga siz bilan birga borishi mumkin. Bolaning jinsini bilish-bilmaslikni ham oldindan, birgalikda kelishib oling. Issiq kunlari bozor-o‘char va og‘ir yumushlarni yaqinlaringiz o‘z zimmasiga olsin, sizga esa salqin xonada dam olish imkonini bersin.

Bilasizmi?

Bolangiz taxminan ikki oydan beri qimirlab kelyapti. Faqat u juda kichkina bo‘lgani uchun siz bu harakatlarni endigina seza boshlaysiz.

Sizga dalda

Bolangizni tanib borish bilan birga o‘zingizga ham g‘amxo‘rlik qilishingiz mumkin. Har bir sezgingizni boshqalarga aytib berishingiz shart emas: bu lahzani o‘zingiz uchun saqlang yoki faqat yonida o‘zingizni xotirjam his qiladigan insoningiz bilan baham ko‘ring.

Darhol shifokorga murojaat qiling, agar:

• bolaning harakatlari muntazam sezila boshlagandan keyin ular kamaysa, o‘zgarsa yoki to‘xtasa — ertangi kunni kutmang;
• qindan qon kelsa yoki suyuqlik oqsa;
• qorin qattiq og‘risa yoki og‘riq dam olgandan keyin ham o‘tmasa;
• issiqda holsizlanib, salqin joyda 30 daqiqa dam olib, suv ichgandan keyin ham o‘zingizga kelmasangiz;
• hushingizdan ketsangiz yoki es-hushingiz chalkashsa;
• harorat 38 °C yoki undan yuqori bo‘lsa;
• peshob qilganda achishsa yoki og‘risa.

Manbalar

• NHS — Homiladorlikning 18-haftasi
• NHS — Bolaning harakatlari va qachon yordam so‘rash kerak
• RCOG — Homiladorlikda bolaning harakatlari
• NHS — Homiladorlik o‘rtasidagi skrining UZI
• O‘zbekiston Sog‘liqni saqlash vazirligi — Antenatal parvarish milliy klinik protokoli (2024)
• ACOG — Homila haftama-hafta qanday o‘sadi
• ACOG — Homiladorlikda teri o‘zgarishlari
• NHS — Jazirama kunlarda o‘zingizni asrash
• NHS — Issiqdan holsizlanish va issiq urishi
• ACOG — Homiladorlikda jismoniy mashqlar
• NHS — Homiladorlikda qorin og‘rig‘i
• JSST, PLOS Medicine 2017 — UZI bo‘yicha homila vazni (11-jadval)